- Interessante weetjes (7) -



07.  De 8 gouden munten van Horst aan de Maas


Ergens in de gemeente Horst aan de Maas heeft iemand met een metaaldetector een schat gevonden met gouden munten uit eind vijftiende, begin zestiende eeuw. De exacte vindplaats blijft geheim, anders staat de desbetreffende akker morgen vol met gelukszoekers.


Dat schrijft De Limburger courant. Acht gouden munten. Een fortuin. Zeker vijf eeuwen geleden. Genoeg voor enkele karrenvrachten vol voedsel. Of voor een huis. Iemand heeft deze waardevolle schat waarschijnlijk zo’n vijfhonderd jaar geleden op een geheime plek, ergens in de huidige gemeente Horst aan de Maas begraven. Was dat echt eind vijftiende eeuw? Of misschien toch begin zestiende eeuw?

 

Helemaal zeker is het niet te zeggen, stelt archeoloog Stijn Heeren van de Vrije Universiteit van Amsterdam (VU). „We weten enkel dat de gouden schat anno nu door iemand met een metaaldetector in een akker is gevonden.”


PAN-project

Dat Horst aan de Maas qua oppervlakte een grote gemeente is, komt in dit geval goed uit. Heeren, één van de kartrekkers van het Nederlandse PAN-project (Portable Antiquities of the Netherlands) moet er immers niet aan denken dat er morgen tientallen mensen met hun metaaldetectoren in de aanslag richting vindplaats koersen. De archeoloog wil daarom niet eens vertellen in welk dorp de schat is gevonden. Het is namelijk de bedoeling dat mensen die regelmatig met een metaaldetector op pad gaan hun historische vondsten bij PAN blijven melden. De vondsten worden er voor en door wetenschappers verzameld in een database. Vaak gaat het om kledingspelden, gespen, scherven aardewerk en glas. Een schat met meerdere gouden munten komt niet zo vaak voor.

Heeren: „Er zijn in Nederland al zo’n duizend hobbyisten met metaaldetectoren die hun historische vondsten bij PAN melden. Naar schatting zijn er in ons land meer dan tweeduizend mensen die regelmatig met zo’n detector eropuit trekken. We zouden het liefst zien dat ze zich allemaal bij PAN aansluiten. In een overeenkomst leggen we officieel vast dat PAN nooit aan de grote klok zal hangen waar welke schatten precies zijn gevonden. Het moet niet zo zijn dat een vindplaats ineens wordt overspoeld met andere zoekers. Dan vertelt natuurlijk niemand meer aan ons waar wat ligt. En al helemaal niet als het om gouden munten gaat, zoals in Horst aan de Maas.” Alleen wetenschappers met serieuze plannen voor nader onderzoek naar deze schat, zullen via PAN te horen krijgen waar de munten boven de grond zijn gekomen.


Waarde

Wat de historische goudschat van Horst aan de Maas anno 2020 waard is, weet Heeren overigens niet. „Voor mij als wetenschapper is de financiële waarde ook totaal niet van belang. Deze vondst is bijzonder omdat het de eerste gouden munten uit deze periode betreft die voor zover bekend ooit in deze contreien gevonden zijn. De munten komen ook uit verschillende landen: Nederland, Duitsland en Frankrijk. Dat maakt het extra bijzonder.” Voor zover nu bekend, is de oudste munt in 1498 geslagen en er zijn twee munten van 1499 in Horst aan de Maas gevonden. Er zitten ook twee Ecu’s d’or à la couronne van Karel VII bij en een Goudgulden van Gelre uit de periode tussen 1492 en 1538.” Heeren: „Maar het onderzoek naar deze schat is nog niet helemaal afgerond.”

Wel is duidelijk dat de oorspronkelijke eigenaar van het geld waarschijnlijk zijn hele hebben en houden in de Horster bodem heeft begraven. Heeren: „Zo’n enorm kapitaal verstop je om het later weer op te halen. Het kan zijn dat de munten ooit in een beurs hebben gezeten. Maar die is niet meer teruggevonden. Door de eeuwen heen kan zo’n beurs ook vergaan. We weten het niet. Datzelfde geldt voor de reden van de eigenaar om het geld te begraven. Misschien was het eind vijftiende, begin zestiende eeuw onrustig in dit gebied. Of misschien moest de persoon in kwestie ergens voor vluchten? Waarom heeft hij zijn geld nooit meer opgehaald? Het blijft een mysterie.”



06. Unieke gouden Geuzenpenning geveild voor 40.000 euro


Gouden Geuzenpenning onder de hamer

Een startende metaalzoeker deed de vondst van zijn leven eind 2019 in de omgeving van Hoorn in Noord-Holland. Met een ervaren metaaldetector vriend betrad hij een stuk boerengrond waar hij de vondst deed. Hij vond een uiterst zeldzame gouden Geuzenpenning uit 1566. Deze penning is op 16 november 2020 geveild voor het bedrag van 40.000 euro.

 

Volgens Heritage Auctions Europe in IJsselstein zijn er nog twee andere gouden Geuzenpenningen waarvan er één ligt in het Rijksmuseum te Amsterdam. De andere zou vermoedelijk deel uitmaken van een collectie in een particuliere adellijke familie in Duitsland. Alle drie hebben kleine verschillen met elkaar.


Gegoten zilveren op het voorkomen van de tiende penning, onbekende medailleur, 1572

Gegoten Geuzenpenning rond 1569 met oude vergulding. 

Halve maan - Zilveren Geuzenpenning


Stukje herinnering aan onze geschiedenis

Geuzenpenningen werden gedragen door water- en andere Geuzen ten tijde van de opstand in Nederland tegen hun landsheer, de Spaans-Habsburgse Koning Filips II van Spanje (80-jarige oorlog 1568 – 1648). De gouden penningvarianten werden alleen gedragen door de leiders van het verzet tegen de Spaanse overheerser. Het werd gedragen als een militair ordeteken en alleen nog te zien op schilderijen van beroemde Geuzenleiders uit die periode. Mede uit deze 80 jarige oorlog en de strijd van de Geuzen heeft Nederland zich kunnen vormen.

 

Heritage Auctions Europe had op maandag 16 november 2020 het startbedrag op 20.000 euro vastgesteld. Uiteindelijk is de gouden Geuzenpenning voor 40.000 euro gegaan naar een voor nu nog onbekende bieder. Met enig geluk zal het een museum zijn, waarna het grote publiek er over een tijd van kan genieten bij een museumbezoek.


De geshowde Geuzenpenning zoals te zien in het RTL4 programma Beau van 17 november 2020. 


Bronnen



05. Zilver en goudschat gevonden in nieuw te bouwen dorp


Twee medewerkers van een waterbedrijf vonden in de zomer van 2017 een aardewerken kruik met circa 500 munten. Zij waren met werkzaamheden bezig in het nieuw te bouwen dorp Hoef en Haag bij Vianen.

 

Het merendeel van de munten stamt uit de vijftiende eeuw en de oudst gedateerde munt stamt uit 1481 maar nog niet alle munten zijn gedetermineerd. De gemeente presenteerde de schat in maart 2018 aan het publiek.

 

De munten waren verborgen in een kookpot van geglazuurd rood gebakken aardewerk en alhoewel de volledige schat bestaat uit bijna alleen zilveren munten, zijn twaalf munten gemaakt van goud.


Stukjes stof die werden gevonden wezen er op dat sommige munten werden verpakt in stoffen zakjes of doekjes. Volgens archeoloog Peter de Boer van de Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU) zaten de meeste munten deels aan elkaar gekleefd, wat er op duidt dat een deel los op de bodem van de pot heeft gelegen en dat een deel in rolletjes was verpakt. 

Er zitten munten bij van verschillende muntheren en muntplaatsen, bijvoorbeeld van koning Henry VI van Engeland (en een deel van Frankrijk), bisschop van Utrecht David van Bourgondië en paus Paulus II.


Waarde nog onbekend

 

Zoals bij alle bodemschatten die worden gevonden regelt de wet precies wie waar recht op heeft. In deze gevallen zegt de wet dat 50 % voor de vinder is, en 50 % voor de landeigenaar. 

 

De waarde is volgens een woordvoerder van de gemeente nu nog maar moeilijk in te schatten omdat alles nog wordt getaxeerd. De eigenaren waren wel al zo vriendelijk de munten tijdelijk aan de gemeente en ODRU in bruikleen te geven. De munten kunnen daardoor verder worden bestudeerd. 



04. De waardevolste goudschat ooit gevonden in Engeland


Toen de 3 jarige James Hyatt voor het eerst met zijn vader ging metaal zoeken, vond hij de grootste schat van Engeland. 

 

Op het moment dat het apparaat zijn piep afgaf, vonden hij en zijn vader een gouden relikwieënschrijn uit de 16eeuw.


Het is mei 2009 en kleine James mag voor het eerst met papa mee naar een veld nabij de plaats Exeter in Zuid Engeland. James mocht van zijn vader ook even met de metaaldetector zoeken en vond de meest waardevolle gouden schat van Groot Brittannië. Het gouden object (met een gewicht van 8,68 gram en een goudgehalte van 73 %) lag maar op zo'n 20 cm diepte en meet zelf ongeveer zo'n 2 bij 3 cm. 


Het sieraad bleek een 500 jaar oude relikwieënschrijn te zijn, waarin heel misschien ooit een splinter van het kruis van Jezus werd bewaard. 

Het gouden object uit de 16eeuw bleek meer dan de moeite waard te zijn. Het heeft namelijk een geschatte waarde van 3,5 miljoen euro. Deze metaaldetector heeft zich dubbel en dwars terugverdiend. 

 

Experts van het Britisch Museum geven aan dat de afbeelding op de hanger waarschijnlijk een afbeelding is van de Maagd Maria, en dat de spikkels op het kruis eventueel het bloed van Jezus voorstelt. 

Bron: BBC



03. Enorme zilverschat gevonden op een akker in Somerset. Amateurarcheologen aan de wandel met metaaldetectors door de landerijen van West-Engeland.

 


Wie had kunnen bedenken dat er in januari 2019 een enorme zilverschat uit de grond zou herrijzen op een veldje in West-Engeland. (Somerset) Daarbij blijkt het de op één na grootste vondst te zijn in heel Engeland en deze werd gedaan door twee Britse amateurarcheologen.

 

De munten blijken uit een tijd rond de 'Slag bij Hastings' uit 1066. Het was op 14 oktober van dat jaar dat de Normandische hertog Willem de Veroveraar deze slag won van de laatste Angelsaksische koning van Engeland, Harald II Godwinson.

 

De beide amateurarcheologen Lisa Grace en Adam Staples stonden met twee vrienden op een akker waar ze lieten zien hoe je met een metaaldetector omgaat. Ze vonden daar opeens een zilveren munt met de afbeelding van Willem de Veroveraar er op.

 

Na lang verder zoeken bleef de teller staan op 2528 zilveren munten. In totaal hebben zij er zo'n vier a vijf uur over gedaan om alle munten boven te krijgen en liggen deze nu in het Britisch Museum dat het nieuws pas in augustus 2019 bekend maakte. De vinders mogen zich verheugen, want zij mogen naar alle waarschijnlijkheid een bedrag van zo'n 5 miljoen pond, circa 5,5 miljoen euro onder mekaar verdelen. 

 

Dat het niet alleen één van de grootste muntschatten ooit is in Engeland, maar ook nog een historisch zeer unieke vondst werd wel duidelijk toen muntexpert Gareth Wilson uitleg gaf over de verovering van de Noormannen in 1066.


Discussiepunt geschiedkundigen

De discussie gaat erover of de verovering door de Noormannen leidde tot grote veranderingen in de samenleving van Engeland. In ieder geval was het zo dat men in elk geval munten bleef produceren via een netwerk van muntenmakers in de steden van Engeland, zoals dat gebruikelijk was. Op circa 50 % van de munten staat Koning Harald, en op de andere 50 % staat Willem de Veroveraar. Dan zijn er nog een aantal munten die nog niet eerder zijn gezien. De munten met de afbeelding van Koning Harald er op overstijgt het totale aantal munten die tot dan toe waren gevonden. 


Munten duiden op belastingontduiking

Het bijzondere is dat er munten bij zaten die aan de ene kant het stempel uit de tijd 'Willem de Veroveraar' hadden, en aan de andere zijde het stempel uit 'Koning Haralds' tijd.  De muntenmaker heeft waarschijnlijk gebruik gemaakt van een ongedateerde stempel aan de ene kant van de munt. Dit om de belasting te ontduiken die door de nieuwe heerser was opgelegd op het gebruik van het koninklijke muntstempel. Het is niet te achterhalen wie deze muntschat heeft begraven, maar dat het om een grote som geld gaat is duidelijk. Het vertegenwoordigd de jaaromzet van een groot landgoed, en dat is veel meer geld dan de meeste mensen hadden in die periode, of ooit hadden gezien. 



02. Zilverschat Koning Blauwtand ontdekt door 13-jarige Duitse jongen


'gedeelte zilverschat Koning Blauwtand'

In het Noorden van Duitsland ligt het eiland Rügen. Dit grootste eiland van Duitsland is verbonden met een hangbrug aan het vaste land. Het is de vindplaats van een grote zilverschat van de legendarische Koning Blauwtand de 1e. De hobby archeoloog René Schön en de 13-jarige Luca Malaschnitschenko zochten in januari 2018 met hun metaaldetector naar nieuwe vondsten. Het stuk metaal dat zij vonden, en waarvan zij eerst dachten dat het om een waardeloos stuk aluminium ging, bleek later bij onderzoek om een zilverstuk uit de 10e eeuw te gaan.

 

Toen de archeologen in samenwerking met amateurs en uiteraard René Schön verder gingen zoeken op het 400 vierkante meter tellende akker vonden zij zilveren munten, ringen, een hamer van Thor, armbanden, parels, Fibula, kralen en broches. Dit bleek toch wel de vondst van zijn leven te zijn. 

 

Na verder onderzoek bleek dat de jongste munt een pfennig uit 983 bleek te zijn, de oudste munt was een Dirham uit Damascus van het jaar 714. Zo'n 100 munten van de grofweg 500 munten bleken uit de tijd van Koning Harrald I te stammen. Zijn bijnaam "Blauwtand", mogelijk vanwege zijn slechte gebit. Harrald bracht diverse strijdende stammen bij elkaar en vormde zodoende een verenigd Denemarken. Hij was de eerste Christelijke Koning van het land.


Onderzoekers beweren dat het goed mogelijk is dat Harrald zelf opdracht heeft gegeven tot het verstoppen van deze zilverschat op het eiland Rügen. Hij voerde namelijk zelf strijd in die periode in de regio Pommeren. De schat lag in een gebied dat destijds onbewoond is geweest en vlakbij een grafheuvel uit de bronstijd.

 

Deze zou daarom heel goed als herkenningspunt dienst hebben gedaan voor Koning Harrald de 1e. Een enorm belangrijke vondst en de grootste ooit in het Zuidelijke Oostzee-gebied van Blauwtand munten verteld de leider Michael Schirren van de opgraving. 


Een leuk weetje is nog dat Koning Blauwtand voortleeft in de benaming voor verbindingen die tot stand komen met Bluetooth. Deze benaming is ooit verzonnen door de Nederlander Jaap Haartsen.

Zijn mening was dat Koning Blauwtand toepasselijk was omdat hij een verbindende figuur was in de geschiedenis. Daarom bestaat het symbool van Bluetooth uit de rune-tekens die bestaan uit de initialen van Koning Harrald. 




01. Britse man vindt zilveren munt van 15.000 euro met metaaldetector


Rob Brown, een 56-jarige Britse man uit Leeds ging in het najaar van 2020 op pad met zijn metaaldetector en vond een 900 jaar oude munt met een waarde van  zo'n 15.000 euro.

 

Rob was nog maar net gestart met zoeken op deze dag en zijn machine begon al hard te piepen. Hij kon zijn ogen niet geloven toen hij na een paar centimeter de munt in zijn handen vast had. Hij had toen nog niet door om wat voor munt het zou gaan. Wel zag hij een zwaard op de munt en dacht aan de Vikingen periode. 


Toen besloot Brown een foto van de zilveren munt op Facebook te plaatsen en kreeg al direct reacties van mensen die hem vertelden hoe uniek en waardevol de munt was. Rob kon het niet geloven deelt hij met de interviewer van de Daily Mail. 

Deze munt blijkt te zijn uitgegeven door Eustace Fitzjohn. Dit was een erg rijke landbezitter uit de 12e eeuw. In Londen zal de munt op 3 november 2020 worden geveild waarna de opbrengst zal worden gedeeld met de landeigenaar waar de munt is gevonden. Ook in Engeland geld de wet dat een 'schat' fiftyfifty wordt gedeeld.