- Interessante weetjes (6) -


Schatvinding, oftewel het vinderschap binnen de wettelijke kaders

 

Opeens is het weer daar in het nieuws. Een opmerkelijke schatvondst is gedaan. Vele metaalzoekers zijn dagelijks te vinden op de akkers en landerijen, of de stranden van Nederland en daarbuiten met hun metaaldetector. 

 

Maar wie is nou de rechtmatige eigenaar als er een behoorlijke schat boven de grond verschijnt? Hoe is de wettelijke verdeling, en wat is de definitie van een schat? 

Uiteraard zal dat verdwaalde muntje, al is het zilver of goud gewoon worden meegenomen waarna deze thuis keurig wordt gemeld bij het PAN of een ander instituut waar gemeld hoort te worden. Maar wat nou bij die spectaculaire vondst? Dan zijn er opeens meerdere partijen die aanspraak kunnen maken op de vondst. Wie is eigenaar?


Zijn de gevonden objecten van iemand

Uiterst belangrijk is het om de vraag te beantwoorden van wie het object, of objecten zijn. Er zou namelijk nog gewoon een eigenaar kunnen rondlopen. De wet is hierin duidelijk. Je behoort altijd aangifte te doen bij de Gemeente van een gevonden voorwerp. Als dan de rechtmatige eigenaar zich na een jaar nog niet heeft gemeld, dan is het object van jou en mag je het houden. Als zich echter wel een eigenaar meldt, dan zou je eventueel recht hebben op een vindersloon, maar dat is geen zekerheid. Of dit wel aan de orde is hangt weer af van bepaalde omstandigheden. Daar gaan we hier niet verder op in.

 

We gaan er nu vanuit dat het een gevonden object is dat aan niemand meer toebehoort. Dit noemt de wet een 'res nullius', oftewel zijn dit voorwerpen waarvan iemand zich van het eigendom wilde ontdoen. Voorwerpen die door iemand zijn weggegooid. Als je dan een voorwerp die aan niemand toebehoort in bezit neemt, wordt jij daarvan direct eigenaar. Soms is dat niet duidelijk of een voorwerp nog aan iemand toebehoort, of dat het om een 'res nullius' gaat. Het kan namelijk zo zijn dat die eigenaar zijn voorwerp gewoon kwijtgeraakt is. Dan had die eigenaar niet bedoeld om zijn eigendom kwijt te raken, maar is het voor de vinder wel zo gevonden. Als dus de vinder wel denkt dat het voorwerp aan niemand meer toebehoort, en je hier ook redelijkerwijs vanuit mag gaan, noemt de wet die vinder dan ook te goeder trouw. De vinder verkrijgt dan het eigendom na drie jaar. Dit ondanks dat hij eigenlijk niet de echte eigenaar is.


Een schat of 'gewoon een voorwerp'?

Als het voorwerp dat is gevonden een 'res nullius' is, moet je nog daarna gaan kijken of het om een heuse schat gaat. De wet zegt dat een schat 'een zaak van waarde is, die zo lang verborgen is gebleven dat daardoor de oorspronkelijke eigenaar niet meer kan worden teruggevonden'. En juist voor schatten gelden dan andere regels met betrekking tot het eigendomsrecht. 

  • Een res nullius is een roerend goed (België) of een roerende zaak (Nederland) die aan niemand toebehoort. Wie deze in bezit neemt, verkrijgt daarvan het eigendom.


De schat

De vraag wanneer iets wel of niet een 'schat' is blijft vaak een erg onduidelijke vraag. Want zeg nou zelf, wanneer heeft iets waarde, als het zo lang verborgen is gebleven dat daardoor de rechtmatige eigenaar niet zou kunnen worden opgespoord? En hoe groot moet de waarde zijn van zo'n voorwerp? Daarbij zijn er soms ook mensen die zichzelf aandragen als eigenaar, maar dit toch niet blijken te zijn. 

 

Het valt het gemakkelijkst uit te leggen aan de hand van voorbeelden. Denk maar een bij 'een schat' aan munten uit de 10e eeuw die op een bouwplaats uit de grond zijn gehaald. Denk eens aan een prachtig diadeem dat al millennia onder onze voeten verborgen heeft gelegen, of denk eens aan een antiek servies uit de Middeleeuwen dat tevoorschijn komt bij archeologische afgravingen. Dit zijn voorbeelden van voorwerpen met een zekere geldelijke waarde. Daarbij zijn de eigenaren niet meer te traceren omdat het veelal om zeer oude voorwerpen gaat. 


Eigendom van de schat

Er vanuit gaande dat nu is vastgesteld dat het om een heuse schat gaat. Dan rest nog de vraag wie de rechtmatige eigenaar is, of wordt. De wet zegt hierover het volgende: de schat komt in gelijke delen toe aan diegene die hem heeft gevonden, en aan diegene op wiens onroerende of roerende zaak het gevonden is. Dus vind je een schat op het grondgebied van een ander, dan is de schat voor 50 % van jou, en voor 50 % van de eigenaar van dat grondbezit. 


Conclusie en aanbeveling

Wanneer je dus een (waardevol) voorwerp vindt, is het altijd het beste (en verplicht) dit bij de Gemeente aan te geven. Je mag er dan vanuit gaan dat dit voorwerp aan niemand meer toebehoort, dus zal ook niemand het voorwerp claimen. Dan ben je na één jaar de rechtmatige eigenaar geworden. Als een voorwerp wel aan iemand toebehoort, dan is de kans natuurlijk erg klein dat die persoon het voorwerp komt halen. Eigenlijk in alle gevallen komt dus niemand dat voorwerp nog ophalen. Dan wordt je ook automatisch na één jaar de rechtmatige eigenaar. Alleen als een 'schat' wordt aangegeven bij de Gemeente kun je de rechtmatige eigenaar worden, en recht krijgen op de 50 % van die 'schat'. 

 

Vergeet hierbij niet het verhaal over de zilverschat in Engeland waarbij de vinders de schat niet aangaven. Zij dachten deze schat op illegale wijze aan de man te brengen en zijn uiteindelijk hierbij opgepakt en hebben fikse gevangenisstraffen opgelegd gekregen. Deze straffen liepen op tot 10 jaar cel. Dat is even een gedachte om mee te nemen als je die zilveren en gouden munten tussen je vingers voelt op het weiland. 



Lees hieronder artikelen over de zilver- en goudschatten van de wereld


Zilver en goudschat gevonden in nieuw te bouwen dorp.

 

Twee medewerkers van een waterbedrijf vonden in de zomer van 2017 een aardewerken kruik met circa 500 munten. Zij waren met werkzaamheden bezig in het nieuw te bouwen dorp Hoef en Haag bij Vianen.

Het merendeel van de munten stamt uit de vijftiende eeuw en de oudst gedateerde munt stamt uit 1481 maar nog niet alle munten zijn gedetermineerd. De gemeente presenteerde de schat in maart 2018 aan het publiek.

De munten waren verborgen in een kookpot van geglazuurd rood gebakken aardewerk en alhoewel de volledige schat bestaat uit bijna alleen zilveren munten, zijn twaalf munten gemaakt van goud.


Stukjes stof die werden gevonden wezen er op dat sommige munten werden verpakt in stoffen zakjes of doekjes. Volgens archeoloog Peter de Boer van de Omgevingsdienst Regio Utrecht (ODRU) zaten de meeste munten deels aan elkaar gekleefd, wat er op duidt dat een deel los op de bodem van de pot heeft gelegen en dat een deel in rolletjes was verpakt. 

Er zitten munten bij van verschillende muntheren en muntplaatsen, bijvoorbeeld van koning Henry VI van Engeland (en een deel van Frankrijk), bisschop van Utrecht David van Bourgondië en paus Paulus II.


Waarde nog onbekend

 

Zoals bij alle bodemschatten die worden gevonden regelt de wet precies wie waar recht op heeft. In deze gevallen zegt de wet dat 50 % voor de vinder is, en 50 % voor de landeigenaar. 

 

De waarde is volgens een woordvoerder van de gemeente nu nog maar moeilijk in te schatten omdat alles nog wordt getaxeerd. De eigenaren waren wel al zo vriendelijk de munten tijdelijk aan de gemeente en ODRU in bruikleen te geven. De munten kunnen daardoor verder worden bestudeerd. 



De waardevolste goudschat ooit gevonden in Engeland


Toen de 3 jarige James Hyatt voor het eerst met zijn vader ging metaal zoeken, vond hij de grootste schat van Engeland. 

 

Op het moment dat het apparaat zijn piep afgaf, vonden hij en zijn vader een gouden relikwieënschrijn uit de 16eeuw.


Het is mei 2009 en kleine James mag voor het eerst met papa mee naar een veld nabij de plaats Exeter in Zuid Engeland. James mocht van zijn vader ook even met de metaaldetector zoeken en vond de meest waardevolle gouden schat van Groot Brittannië. Het gouden object (met een gewicht van 8,68 gram en een goudgehalte van 73 %) lag maar op zo'n 20 cm diepte en meet zelf ongeveer zo'n 2 bij 3 cm. 


Het sieraad bleek een 500 jaar oude relikwieënschrijn te zijn, waarin heel misschien ooit een splinter van het kruis van Jezus werd bewaard. 

Het gouden object uit de 16eeuw bleek meer dan de moeite waard te zijn. Het heeft namelijk een geschatte waarde van 3,5 miljoen euro. Deze metaaldetector heeft zich dubbel en dwars terugverdiend. 

 

Experts van het Britisch Museum geven aan dat de afbeelding op de hanger waarschijnlijk een afbeelding is van de Maagd Maria, en dat de spikkels op het kruis eventueel het bloed van Jezus voorstelt. 

Bron: BBC



Enorme zilverschat gevonden op een akker in Somerset. Amateurarcheologen aan de wandel met metaaldetectors door de landerijen van West-Engeland.

 


Wie had kunnen bedenken dat er in januari 2019 een enorme zilverschat uit de grond zou herrijzen op een veldje in West-Engeland. (Somerset) Daarbij blijkt het de op één na grootste vondst te zijn in heel Engeland en deze werd gedaan door twee Britse amateurarcheologen.

 

De munten blijken uit een tijd rond de 'Slag bij Hastings' uit 1066. Het was op 14 oktober van dat jaar dat de Normandische hertog Willem de Veroveraar deze slag won van de laatste Angelsaksische koning van Engeland, Harald II Godwinson.

 

De beide amateurarcheologen Lisa Grace en Adam Staples stonden met twee vrienden op een akker waar ze lieten zien hoe je met een metaaldetector omgaat. Ze vonden daar opeens een zilveren munt met de afbeelding van Willem de Veroveraar er op.

 

Na lang verder zoeken bleef de teller staan op 2528 zilveren munten. In totaal hebben zij er zo'n vier a vijf uur over gedaan om alle munten boven te krijgen en liggen deze nu in het Britisch Museum dat het nieuws pas in augustus 2019 bekend maakte. De vinders mogen zich verheugen, want zij mogen naar alle waarschijnlijkheid een bedrag van zo'n 5 miljoen pond, circa 5,5 miljoen euro onder mekaar verdelen. 

 

Dat het niet alleen één van de grootste muntschatten ooit is in Engeland, maar ook nog een historisch zeer unieke vondst werd wel duidelijk toen muntexpert Gareth Wilson uitleg gaf over de verovering van de Noormannen in 1066.


Discussiepunt geschiedkundigen

De discussie gaat erover of de verovering door de Noormannen leidde tot grote veranderingen in de samenleving van Engeland. In ieder geval was het zo dat men in elk geval munten bleef produceren via een netwerk van muntenmakers in de steden van Engeland, zoals dat gebruikelijk was. Op circa 50 % van de munten staat Koning Harald, en op de andere 50 % staat Willem de Veroveraar. Dan zijn er nog een aantal munten die nog niet eerder zijn gezien. De munten met de afbeelding van Koning Harald er op overstijgt het totale aantal munten die tot dan toe waren gevonden. 


Munten duiden op belastingontduiking

Het bijzondere is dat er munten bij zaten die aan de ene kant het stempel uit de tijd 'Willem de Veroveraar' hadden, en aan de andere zijde het stempel uit 'Koning Haralds' tijd.  De muntenmaker heeft waarschijnlijk gebruik gemaakt van een ongedateerde stempel aan de ene kant van de munt. Dit om de belasting te ontduiken die door de nieuwe heerser was opgelegd op het gebruik van het koninklijke muntstempel. Het is niet te achterhalen wie deze muntschat heeft begraven, maar dat het om een grote som geld gaat is duidelijk. Het vertegenwoordigd de jaaromzet van een groot landgoed, en dat is veel meer geld dan de meeste mensen hadden in die periode, of ooit hadden gezien. 



Zilverschat Koning Blauwtand ontdekt door 13-jarige jongen op Duits eiland


'gedeelte zilverschat Koning Blauwtand'

In het Noorden van Duitsland ligt het eiland Rügen. Dit grootste eiland van Duitsland is verbonden met een hangbrug aan het vaste land. Het is de vindplaats van een grote zilverschat van de legendarische Koning Blauwtand de 1e. De hobby archeoloog René Schön en de 13-jarige Luca Malaschnitschenko zochten in januari 2018 met hun metaaldetector naar nieuwe vondsten. Het stuk metaal dat zij vonden, en waarvan zij eerst dachten dat het om een waardeloos stuk aluminium ging, bleek later bij onderzoek om een zilverstuk uit de 10e eeuw te gaan.

 

Toen de archeologen in samenwerking met amateurs en uiteraard René Schön verder gingen zoeken op het 400 vierkante meter tellende akker vonden zij zilveren munten, ringen, een hamer van Thor, armbanden, parels, Fibula, kralen en broches. Dit bleek toch wel de vondst van zijn leven te zijn. 

 

Na verder onderzoek bleek dat de jongste munt een pfennig uit 983 bleek te zijn, de oudste munt was een Dirham uit Damascus van het jaar 714. Zo'n 100 munten van de grofweg 500 munten bleken uit de tijd van Koning Harrald I te stammen. Zijn bijnaam "Blauwtand", mogelijk vanwege zijn slechte gebit. Harrald bracht diverse strijdende stammen bij elkaar en vormde zodoende een verenigd Denemarken. Hij was de eerste Christelijke Koning van het land.


Onderzoekers beweren dat het goed mogelijk is dat Harrald zelf opdracht heeft gegeven tot het verstoppen van deze zilverschat op het eiland Rügen. Hij voerde namelijk zelf strijd in die periode in de regio Pommeren. De schat lag in een gebied dat destijds onbewoond is geweest en vlakbij een grafheuvel uit de bronstijd.

 

Deze zou daarom heel goed als herkenningspunt dienst hebben gedaan voor Koning Harrald de 1e. Een enorm belangrijke vondst en de grootste ooit in het Zuidelijke Oostzee-gebied van Blauwtand munten verteld de leider Michael Schirren van de opgraving. 


Een leuk weetje is nog dat Koning Blauwtand voortleeft in de benaming voor verbindingen die tot stand komen met Bluetooth. Deze benaming is ooit verzonnen door de Nederlander Jaap Haartsen.

Zijn mening was dat Koning Blauwtand toepasselijk was omdat hij een verbindende figuur was in de geschiedenis. Daarom bestaat het symbool van Bluetooth uit de rune-tekens die bestaan uit de initialen van Koning Harrald.