- Interessante weetjes (5) -


Luctor et Detector strijd tegen scherp-in


Koeien bloeden dood door scherpe voorwerpen in weilanden. Achteloos weggeworpen blikjes in de bermen langs de fietspaden van schoolgaande kinderen zijn veelal oorzaken voor deze ellende.


Jaarlijks hebben gemiddeld zo'n 12.000 koeien in Nederland maagschade door stukjes zwerfafval in hun maag. Van deze 12.000 koeien sterven er zo'n 4.000 koeien aan dit zwerfafval doordat de maag wordt geperforeerd. Voor het eerst zijn er cijfers over dit negatieve fenomeen bekend gemaakt. Een student van de Wageningen Universiteit bracht dit in kaart in opdracht van milieu-organisatie Recycling Netwerk.


Voorbeelden zijn er voldoende als het gaat om koeien die door een geperforeerde maag een ontsteking oplopen, of er zelfs aan overlijden. Niet alleen is dit voor boeren een flinke financiële strop, ook voor de dieren is dit een lijdensweg die meestal eindigt doordat het dier moet worden geëuthanaseerd. 

 

De boer ziet het aankomen als een niet etende koe met een hoge rug in het weiland of in de stal staat. Daarna krijgt de koe koorts en is er haast geboden. Sommige boeren verliezen enkele koeien in één jaar door 'scherp-in'. Het wordt ook 'tinnen' genoemd of zoals in Engeland 'tyrewire disease'. Het wordt veroorzaakt door zwerfafval zoals frisdrankblikjes, scherven glas of scherp hard plastic. En laat dat nou juist materialen zijn die door sommige mensen gewoon achteloos in een berm worden gegooid zonder na te denken aan de gevolgen. Als het dan bij het maaien van het gras wordt versnipperd en het op deze manier in het voer terecht komt van de koe, is het kwaad geschiedt. Een koe slikt namelijk eerst alles geheel door waarna deze het later weer oprispt om het te malen tijdens het herkauwen. Maar dan zijn de scherpe, zwaardere voorwerpen al naar de bodem van de netmaag gezakt waar ze hun schade kunnen toebrengen. 


Met iets scherps in je maag is het niet lekker eten of bewegen. De koe eet dan niet meer, kreunt en wordt ziek. Ze voelt koud aan en geeft weinig melk. Dan heeft een ontsteking zich opgedaan of er is sprake van 'scherp-in'.

 

Een oplossing die boeren vaak gebruiken is het inbrengen van een speciale magneet in de netmaag. Deze magneet is omgeven door een kooi van plastic spijlen. Tussen de spijlen door kunnen de metalen voorwerpen zich dan rond de magneet verzamelen en zodoende geen schade meer aanbrengen aan de maagwand.


Maar helaas helpt deze magneet niet tegen de wat grotere, of niet magnetische voorwerpen. De magneet wordt erg simpel ingebracht via de mond van de koe en wordt in zijn geheel doorgeslikt en blijft voor de levensduur van de koe onderin de netmaag liggen. De magneet is zo'n 10 cm groot.

 

Doordat de scherpere voorwerpen vast komen te zitten, en omringt door de plastic kooi, kunnen deze de penswand niet meer beschadigen. Ook worden magneten al toegepast bij de machines die het voer mengen waardoor er al veel scherp materiaal wordt opgevangen voordat het de stal ingaat. Als 'scherp-in' wordt vastgesteld is eigenlijk alleen nog een operatie de oplossing met de bijbehorende behandeling voor de ontsteking. 


60 % van de koeien heeft een 'scherp-in'

Robin van der Bles deed onderzoek naar dit probleem. Hij is Masterstudent Management Economics en Consumerstudies. Uit het onderzoek komt naar voren dat in de afgelopen vijf jaar 60 % van de ondervraagde boeren te maken heeft gehad met scherp-in. Naar schatting is in 75 %  van alle gevallen het zwerfafval de oorzaak van het letsel bij de koeien. Op de totale veestapel van Nederland betreft het dan jaarlijks tussen de 11.000 en 13.000 koeien die hier ziek van worden. Jaarlijks sterven er zo'n 4.000 koeien aan het zwerfafval. 

 

Hoe bestrijd je dan het zwerfvuil op de weilanden? 

In de politiek gaan geluiden op om ook op blikjes een statiegeld te heffen. Dat het belangrijk is om dit zwerfvuil uit onze natuur te weren is wel duidelijk. Het heffen van statiegeld zou daar een erg efficiënt middel in kunnen zijn. In ons buurland Duitsland wordt dit al jaren gedaan, en daar vind je praktisch geen blik-zwerfafval meer in de weilanden. 

 

De boeren zelf lopen vaak de eerste meters vanaf de rand af om zwerfafval te verwijderen voordat zij gaan maaien. Uiteraard wordt op het oog niet alles gevonden en belandt er toch nog teveel in het voer van de koeien. Het blijft een enorm probleem. 


Waarom staat dit artikel op een website over metaal zoeken? 

Luctor et Detector en zijn helpers werken volgens bepaalde waarden en normen waarvan wij vinden dat elke metaalzoeker zich hieraan zou moeten houden. Zo hoort een goede detectorist ALLE gevonden voorwerpen mee te nemen die uit de grond naar boven komen. Ook de (moderne) spijkers, schroeven, hoefijzers, stukken blik, lood, koperen buisjes en nog vele voorwerpen meer. Luctor er Detector heeft altijd een extra zak bij zich die aan het begin van een veld wordt neergelegd. Na het aflopen van een baan worden daar de rotzooitjes ingegooid die wij tegenkomen op en onder de grond. 


Een metaalzoeker is mede afhankelijk van de toestemming van een boer om op diens akker of weiland te mogen zoeken. Dan is toch wel het minste wat een zoeker kan betekenen voor de boer, dat hij het land ontdoet van alle troep die wordt gevonden. Dit maakt het voor een boer ook interessant om die toestemming te verlenen. 


Professionele reiniging van de akker- of weilandranden door metaalzoekers

Luctor et Detector is al gevraagd om in dit probleem te helpen en kan voor boeren de eerste meters van een slootkant of akkerrand afzoeken die direct gelegen zijn naast voet- en fietspaden of de autowegen. Niet alleen wordt dan alle troep verwijderd dat op het oog zichtbaar is. Ook worden enkele centimeters diep de grond afgezocht op scherpe metalen voorwerpen door middel van de metaaldetector. 


Kostenplaatje en kostenbesparing voor de boer

Gemiddeld kost een koe tussen de € 1.200 en € 1.800 met uitschieters naar zo'n € 2.000 als er ingekocht wordt in Duitsland. Als je stelt dat een boer één koe verliest per jaar aan scherp-in, dan kost het al gauw inclusief het voeren en dierenartskosten die € 2.000 als afgerond bedrag. Dan vergeten we voor het gemak even dat een boer vaak meerdere dieren verliest. In geval van operaties kost het uiteraard nog iets meer. 

 

Het overwegen om Luctor et Detector in te huren vlak voor het maaien van een veld is dan de moeite waard en kan het boerenbedrijf vele duizenden euro's besparen aan dierenartskosten en melkverlies.