- Interessante weetjes (3) -



Het ontstaan van het metaal zoeken

Wist u dat de eerste keer zoeken met een metaaldetector in het jaar 1881. Alexander Graham Bell gebruikte een simpele variant van een metaaldetector om de kogel te vinden in het lichaam van de vermoorde Amerikaanse president James Garfield.  In 1931 werd voor het eerst patent aangevraagd op een metaaldetector door de Duits-Amerikaanse ingenieur Gerhard Fisher. 

Tegenwoordig wordt het metaal zoeken toegepast in allerlei apparaten waar wij mee te maken hebben. Zo gebruiken luchthavens of andere gebouwen met bewaking de 'poortjes' waar je doorheen moet lopen. 

Als bezoeker wordt je dan zogezegd doorgelicht op metalen voorwerpen.  Om iemand nader te onderzoeken gebruikt het bewakingspersoneel dan een meer handzame variant. 

En wist u dat deze techniek zelfs wordt gebruikt in onze verkeerslichten? Er zijn dus ook metaaldetectoren aanwezig als verkeerssensor die de aanwezigheid van auto's of fietsen detecteren en op u afstemmen wanneer het rood, oranje of groen moet worden. 



Donderkopjes


De oorsprong voor dit speelgoed ligt in de tijd van het Kolonialisme van eind 19e eeuw. De Afrikaanse Zulu krijger heeft hiervoor model gestaan omdat deze toentertijd onderwerp van gesprek waren en hoorden bij het toenmalige tijdsbeeld. Het donderkopje was oorspronkelijk van gietijzer en bestond uit een hoofdgedeelte met een beweegbaar kaakdeel. In de mond kon dan een 'klappertje van kruit' geplaatst worden.

 

Hoe deze klappertjes eruit hebben gezien is niet bekend. Als dan de Donderkop met kracht op een harde ondergrond werd gegooid klapte de kaak dicht waardoor er een mini explosie plaatsvond, vergelijkbaar met een zogenaamd rotje (klein stuk vuurwerk) Het kaakje raakte veelal los en word zelden teruggevonden. 



De uitvinder is een bijzonder inventieve man geweest.  Charles Jacques Rossignol (1839 - 1889) was een Frans uitvinder en speelgoedfabrikant. Hij richtte het bedrijf Jouets Rossignol op, afgekort met de initialen C.R. en heeft uitvindingen gedaan op het terrein van de vulpen en het matras maar raakte teleurgesteld in de wereld der volwassenen en begon in 1868 een speelgoedfabriekje. Eén van zijn fantasierijkste ontwerpers was Charles Roitel. Het bedrijfje, gevestigd aan 110 Avenue de la Republique te Parijs, vervaardigde blikken speelgoed in allerlei modellen: draaimolens, vliegtuigen, auto's schepen en dergelijke. Omdat het speelgoed van onder andere blik uit de mode raakte moest de fabriek in 1962 sluiten. 


Het donderkopje hing origineel aan een touwtje waardoor het met enige zekerheid dus gedragen kon worden om de nek. Het werd ooit in een advertentie als Zulu-karikatuur verkocht en had een enkel of een dubbel gezicht. We weten het niet zeker, maar we mogen ervan uitgaan dat deze Donderkopjes later ook werden vervaardigd uit goedkopere materialen zoals lood of messing. Dit waren ook de gebruikelijke materialen tegen het einde van de 19e eeuw, maar zeker aan het begin van de 20e eeuw. 


De firma Jouets Rossignol heeft speelgoed geproduceerd van 1868 tot 1936.  In 1930 veranderde de naam van het bedrijf in: Roitel, Rossignol & Cie. Het bedrijfje vervaardigde niet alleen de draaimolens, vliegtuigen, auto’s schepen en dergelijke, maar hebben ook de Cricri uitgevonden. Wij kennen deze als 'het kikkertje' of 'klik-klak' en is een blikken knijpertje dat een klikkend geluid voortbracht.  

Dit als speelgoed bedoeld voorwerp werd door volwassenen gebruikt om aan te geven dat een voorstelling in de schouwburg slecht bevonden werd. Het blikken speelgoedje werd in juni 1944 door de Amerikaanse generaal Maxwell D. Taylor aangekocht om door de geallieerde parachutisten gebruikt te worden. Deze 'Friend or foe cricket' zorgde ervoor dat soldaten mekaar konden seinen dat ze vriend of vijand waren in het Normandische struikgewas van Cotentin. Hiermee werden levens gered. 


In de overbekende oorlogsfilm 'The Longest Day' uit 1962 over de landing van de geallieerden in Normandië is in een scene met John Wayne te zien hoe deze de Cricket introduceert bij de soldaten. In deze scene legt Wayne de soldaten uit wat voor levensredder het speeltje zal zijn.

 

Verderop in de film zit dan een scene waarbij een soldaat dit klikkertje gebruikt, helaas met een verrassende wending. Of dit op waarheid berust zullen we niet weten. Ik verklap hier niet wat deze wending is, daarvoor moet je de film zelf maar eens gaan zien. Het is werkelijk een aanrader en laat zien hoe moeilijk de geallieerden het hebben gehad tijdens de invasie.  Naast John Wayne zijn ook de wereldberoemde acteurs Henry Fonda, Robert Mitchum, Sean Connery en Richard Burton te bewonderen als zij hun deel spelen in deze klassieke WO2 film.


Jouets Rossignol speelgoed wordt vandaag de dag zeer gewaardeerd door de verzamelaars over de hele wereld. Tegenwoordig zijn er weinig modellen van vóór de Tweede Wereldoorlog terug te vinden. Mocht u dus de gelukkig vinder zijn van een Rossignol speelgoedje, weet dan dat u een bijzonder speeltje hebt gevonden. 


Vergelijkbare speeltjes zoals het Donderkopje ziet u hiernaast afgebeeld. De meesten kennen wel het cowboy pistool met strookje klappertjes waarbij de hamer op de strook slaat na het overhalen van de trekker. Bij het neerslaan op het kruit volgt een luide knal.  Ook is later de klappertjes raket op de markt gekomen.